Bayırüstü (Timisi)

DÜNDEN BUGÜNE BAYIRÜSTÜ KÖYÜ (TİMİSİ)

Bayırüstü Köyü Sivas Divriği ilçesinin güneyinde bulunmaktadır.
Coğrafi konumu itibariyle köyümüzün güneyinde Demirlidağ ,
Yeşilyayla, (gödeş) Köyü, kuzeyinde Kızıldağ Uzunbağ (Karsı)
köyü,doğusunda Oğulbey (Kirkidi) köyü, Derimli (Gahnut) köyleri,
batısında Gözecik (Eliksi) köyü,güney batısında İnallı (Şiği) köyleri ile çevrilidir.

Köyümüzün kuruluş tarihi tam olarak bilinmemektedir. Ancak tahmini olarak 450- 500 yıl öncesine dayanmaktadır. Köyümüzün ilk yerleşim yeri Öteköy (bir rivayete göre de Ermeni köyüdür) ve şuandaki bulunduğu yerdir. Atalarımızın bu yerleşim alanlarına gelişi diğer Anadolu da bulunan Alevi köyleri gibi çok uzaklardan zorlama yoluyla göç ettikleri tahmin edilmektedir. O dönemlerde Osmanlı imparatorluğu başında bulunan 2.Selim (YAVUZ SULTAN SELİM)döneminde, Şehlül İslam Ebu Suhud Efendiye yazdırmış olduğu fetva ile bu göçler başlamıştır. Yazılmış olan fetvanın içeriğinde bir Kızılbaş Alevi görüle tez onun kellesi vurula şeklindedir.

Bundan dolayı Atalarımız canlarını kurtarmak için her şeylerini bırakarak buralara göç etmek zorunda kalmışlardır. Daha öncede belirttiğim gibi kuruluş tarihi ve oluşumu hakkında tam bilgisi bulunmayan köyümüzün rivayetlere göre kuruluş tarihçesinin ancak bu kadarını bulabilmekteyiz ve sunmaktayız.

Köyümüzde yaşayan aile ve kabilelerini nerelerden ve ne şartlarda geldikleri bilinmemekte olsa da yine köy büyüklerimizden edinilen bilgiler ışığında köyümüzde bulunan eski yerleşik (köyümüzün yerlileri) olan ailelerde bulunmaktadır.

Bunlardan ilki; Adogiller (Altun) ailesi anlatılanlara göre köyümüzün en eski yerleşik kabilesidir. Arazi bakımından çok geniş arazilere sahip olmaları,(şu anda belki büyük kısmı satılmış veya bir şekilde elden çıkarılmış olsa da), bu kabileye ait olduğu söylenmektedir ki buda köyümüzün en eski yerleşik ailesini ispatlar niteliktedir.

İkinci aile (kabile ise); Keçeligiller (Çağlayan) yine köy büyüklerimizden edinilen bilgilere dayanılarak bu ailenin de köyümüzün en eski kabilelerinden olduğu anlatılmaktadır…

Köyümüz uzun yıllardır bir arada olan aile ve kabileler değişik isim ve soy isimlerden meydana gelmektedir. Köyümüzü meydana getiren kabile(aile) isimleri:

Tatargiller (Kıratlı),Bekçigiller (Bekçi), Kortonoğulları (Tanrıverdi), Uzunmehmetgiller (Yüksel), Mullagiller (Işık), Hollogiller (Yılmaz), Şavukoğulları-Hollogiller (Bilmeç), Kuşukgiller (Beşpınar), Balıgiller (Baklaya), Kahyagiller- Abuşgiller (Timisi), Cadıgiller (Aydoğdu), Yağbolugiller (Çetin), İbişgiller (Erdoğan), Munzurgiller (Mansuroğulları), Ali Kahyagiller (Doğan), Dumangiller (Duman), Safogiller (Kuşçu), Emirgiller (Erdoğan), Horozgiller (Horoz), Gözanagiller (Gürkan), Adogiller (Altun), Kılıçgiller (Kılıç), Kelogiller (Özdemir), Çakırgiller (Özdemir), Kamberdayıgiller (Uçar), Ağıllıgiller (Ağıllı), Keçeligiller (Çağlayan), Ömengiller (Uluer), Abdogiller (Özgür).

Bunların yanında kabile soy birliği olduğu halde soy isim değişikliği yapan ailelerde bulunmaktadır. Bunlar ise; Kanberdayıgiller (Kızıltan-Taş ve Yıldırım) aileleridir.

Bu kadar geniş aile yapılarına sahip olan köyümüz yaşam şartları nedeniyle gurbete göç yüzünden oldukça küçülmüştür. Tam olarak yazın 20 -30 hane olan köyümüz kış aylarında 21 haneye düşmektedir. Gurbete göçün sayesinde İstanbul’da gün geçtikçe nüfusu artan köyümüz birlik ve beraberliklerini öz kültürlerini korumak amacıyla 1965 yılında köy derneğimiz çatısı altında bir araya gelinmiştir. Ama gerçek çalışma ve faaliyetlerini 1994 yılından sonra tam anlamıyla hız verilmiştir.

Köy tanıtımımızın bu bölümünde ise köyümüz sınırları içinde bulunan ve yüzyıllardan bu güne önemli sayılan ziyaret yerlerinden bahsetmek istiyoruz. Geçmişten bu güne köy halkımız tarafından kutsal olarak sayılan önemli yerlerden birincisi;

SAPYER: Köyümüzün batı kesiminde karşı mevki diye adlandırılan ağaçlık (koruluk) kısımdır. Burada bulunan ağaçların yaşları çok eskiye dayanmaktadır. İnanışa göre ya adak ve dilekte bulunan kişilerin istekleri yerine gelmektedir. Bu dilekler dilenirken de ağaç dallarına çeşitli bez parçaları bağlanır.

Yine inanışa göre bu ağaçlığa ve bu sınırlar içinde bulunan her hangi bir şeye zarar veren kişiler mutlaka karşılığında zarar görürler. Köyümüzde bulunan bu ağaçlığın Antalya’da türbesi bulunan Abdal Musa’ya ait olduğu rivayet edilmektedir. Bu rivayet ise Abdal Musa’yı tanıtım amacıyla yazılmış olan bir kitapta köyümüzün ve bu koruluğun ismi bizzat verilmektedir. Bu rivayeti gerçek kılan bir başka husus ise kesinlikle ağaçlarına zarar vermeyen köylülerimizin sadece Abdal Musa yemeklerinde buradan ağaç getirip yemek kazanlarının altına yakması bu bilgiyi güçlendirmektedir.

YELHÜSEYİN: Önemli ziyaret yerlerinden bir diğeri Yelhüseyin’ dir. Köyümüzün kuzey kısmında tuz taşı mevkide bulunmaktadır. İnanışa göre halk dilinde yel (Romatizma) rahatsızlıkları bulunan eli ayağı tutmayan insanları gelip ziyaret ettiği şifa aradığı söylenmektedir.

ÇALGAN: Köyümüzün güney doğusunda bulunan mevkidir. Yüzyıllardan buyana kurak geçen yaz aylarında köylülerimiz yağmur yağması için yağmur duasına çıkıp kurbanlar kesip dualar ettikleri yerdir.

EVLİYA DELİĞİ: Burayı önemli kılan husus hakkında diğer üç ziyaret yerinde olduğu gibi hakkında pek bir bilgi bulunmamaktadır. Ancak burayı önemli kılan iki önemli husus vardır. Birincisi köyümüzün değerli büyüklerinden Ömmengilin Haydar Dedenin kabrinin burada bulunması, bir diğeri ise, köyümüzün değerli büyüklerinden Ali Mansuroğlu’nun yardımları ile yapılan köy cem evimizin bu arada bulunmasıdır. Bu önemli ziyaret yerlerimizin yanında bir rivayette Yıldırım taşı için söylenmektedir. Köy sınırları için de Bekçigillerin evinin hemen yanında bulunan yıldırım taşı korkma ve korkutulma sonucu rahatsızlanan insanların şifa aradığı taştır. İnanışa göre bu tür rahatsızlığı olan kişilere bu taştan kopartılan taş parçalarını kaynatılmak suretiyle suyu içirilmektedir.

Çok eski tarihlere dayanan köyümüz halkınca kullanılan arazi ve mevki isimleri

Berlik,mezarlık,methi,maşatlar,carfa,çoraklar,taşatan,ağayatağı,hünü, çayıryeri, çatal tarla,korca pınar, kara ağaç,acı pınar,öteköy,cıldikli,tepe altı,pamburluk,killik,ali koca,ağlaltı,göller,bağ dere,körpücek,orta bölük,haspara,küv yeri,bayır tarla,tuz taşı,sarı tepe,korzol,karşı,kandilli,ekice,koca bahçası,cünütler,köprü közü,mumu çayırı,bayrambad,Karatepe,imrahim gelin,yalnız söğüt,oluk başı,mentir çukuru,gudük armut,ortak çimen,çalgan,bent taşı,tilki önü, balgasın,balgasının ardı,gavur harbı,yalıncak,hoçikler,beşpınar,keldaş,köprü pınar,güdeş altı,kale,demirli ıstma,çiğdemli,kuruca gül,tahta pınarı,kara yazı,tekke kayası,gedik ağzı,cirnoğol.

Kaynak: http://bayirustukoyu.org