LÜGAT-I DİVRİĞİ :))

SEYYAHOL
SEYYAHOL's picture

Ağıl : Davar barınağı
Aha : işte
Ahbun : Hayvan gübresi
Ahlat : Dağ armudu
Akdarma : Tarlayı birinci ve ikinci defa sürme
Alaca : Uzun tahta parçalarla yapılan bahçe kapısı
Alaf : Hayvanlara verilen besin maddesi,ot
Alıç : Sonbaharda yetişen sarı veya turuncu renkte,bol çekirdekli yabani bir meyve
Argaç : Halı-kilim dokumada aradan geçirilen iplik
Arıstah : Eski köy evlerinde tavanda bulunan ağaç gövdesi
Ark : Bağ,bahçe sulamak için açılan küçük su kanalı
Asvap : Giysi,çamaşır
Ayıtlamak : Seçmek,temizlemek
Azık : Tarlaya ,bahçeye çalışmaya giderken orada yenmek üzere yanına alınan yiyecek
Bakraç : Bakırdan yapılmış,yoğurt,süt kabı
Bayahtan : Biraz önce
Bellilik : İşaret,iz
Bıldır : Geçen yıl
Bıtırak : Tarlalarda insanın ayaklarına yapışan dikenli ot
Bibi : Hala
Burma : Bükülmüş yonca bağı
Buymak : Üşümek
Cecim : Yün iplikle elde dokunmuş kilim
Cekkil : İki ucundaki metal çengellere helke takılarak su taşımakta kullanılan omuzda tutulan tahta alet
Cıdırlı : Huysuz,sorun çıkaran,sorunlu
Cılga : Keçi yolu,patika
Cığız : Çabuk vazgeçen,dönek,sözünde durmayan
Cınıvızın gününden kalma : Çok eski
Çağıldak : Hayvanların kuyruk veya karın bölgelerine yapışan yuvarlak, sert dışkı
Çaput : Bez parçası
Çebiş : 1 yaşındaki keçi yavrusu,sağılmaya veya yavru yapmaya aday keçi yavrusu
Çıngı : Kıvılcım
Çiçi : Eşleri müsayip olan kadınların birbirine göre durumu
Çiğit : Meyve çekirdeği
Çimmek : Yıkanmak
Çir : Kayısı,erik kurusu
Çoluh : Büyükbaş hayvanları musura bağlamak için kullanılan ahşap,U şeklindeki boyunduruk
Çunmak : Başkasına imrenmek
Dekmik : Tekme
Demin : Biraz önce
Eğiş : Ekmek pişirirken,tandırdan ekmeği çekmeye yarayan uzun metal çubuk
Eşir : Oğlak derisinden yapılan ve içine ayran konulan tulum
Evlek : Eskiden 250m2 alan ölçüsünü belirtmek için kullanılan ifade
Ferik : 1 yaşındaki horoz , keklik yavrusu
Fışkı : Hayvan pisliği
Firimek : Islak çamaşırların biraz kuruyup nemli olma hali
Firovn : Şeytan,işini bilir,fesat
Garık : Sebze ekilmesi için hazırlanan küçük bahçe parçası
Gavar : Tarlaya veya bahçeye bağlanan suyun başlangıç yeri
Gaybet : Arkasından konuşmak
Gejgere : İki kişi tarafından ahırdan gübre taşınan , tahtadan yapılmış aygıt
Gelmacı : Yenge
Gımşıtmak : Hafifçe hareket ettirmek,yerinden oynatmak
Gidik : Keçi yavrusu
Goya : Güya
Göğ : Sebze ve meyvelerin henüz olgunlaşmamış,yeşil hali
Günülemek : Kıskanmak
Helke : Çeşmeden su getirmeye yarayan bakırdan yapılmış içi kalaylı su kabı
Hınik : Sümük
Hırhırçik : İşe yaramaz -çok eski giysi,kumaş parçası
Holos : İlkbaharda kırlarda yetişen,yabani ot
Horum : Yonca,korunga gibi otların demeti
Işıma : Güneşin doğması
İbicek : Kura
İşmar : Göz kırpmak,işaret etmek
Kahan : Bostanda yetişen bitkilerin ilk çapalanması,yaban otlarının ayıklanması
Kancık : Dişi köpek ve eşek
Karış : Beddua
Kavil : İki kişi arasında verilen söz
Kavurga : Buğdayın kavrulmasıyla elde edilmiş yemiş
Kavut : Sokkuda ezilip, kurutulmuş armut
Keçeleşmek : Vücudun bir bölümünün uyuşması,karıncalanması
Kefleme : Tehdit etme
Kem : Buğdayın patoza atılmadan önce deste halinde bağlanmasına verilen ad
Kejgere : Toprak, moloz, gübre, beton harcı vb. şeyleri taşımak için iki kişi tarafından kullanılan tahtadan yapılmış araç. (Şimdi yerini el arabası aldı).
Kepenek : Kelebek
Kırkma : Davarların yününü keserek traş etmek
Kırtik: Sabunun ufalmış parçası
Kidim : Dağ yüzündeki taşların çıkıntılı yerleri
Kirkit : Halı,kilim dokumada kullanılan ,argacı sıkıştırmaya yarayan alet
Kitmık : Köceğin küçüğü
Kömbe : Un,tuz,yağ ve suyun yoğrulup pişirilmesiyle yapılan bir tür börek
Kördüllemek: Bir konuda yeteneğini kaybedip körelmek
Kössöğ : Ocaktaki odunun yanmış yarısı
Kulunç : Sırt
Kunnacı : Gebe hayvan
Kuz : Gölgede kalan yan
Küflet : Ev halkı,aile
Kürük : At,eşek yavrusu
Kürün : Hayvanların içinden su içtiği yalak
Küşne: Kara burçak
Loğ : Toprak damlı evlerde yağmurun eve akmasını önlemek için yapılan ,ağır silindir şeklinde taş
Lüküs : Gazla yanan ,yüksek derecede ışık veren lamba
Malamat : Berbat,rezil
Mayıs : Koyun ve sığır pisliği
Musur : Hayvan yemliği
Mücürük : Yorulmuş
Okuntu : Eskiden insanlara sabun,üzüm-leblebi vb.şeyler vererek düğünlere davet etme
Öksemek : Özlemek
Öllük : Bebeklerin altına konulan çok ince killi toprak
Pahıl : Alçak,fesat,başkasının iyiliğini istemeyen,çekemeyen,kıskanç
Peğ : Yıkık yapı
Pejmurde : Dağınık
Pırtik : Parça
Pingel : Tavukların belli bir yere yumurtlaması için konan yumurta
Peş : Etek,üç peş(üç etek)
Pür : Yaprak
Pürçekli : Havuç
Pürpürüm : Semizotu
Rapat : Ekmek pişirirken, tandıra hamuru yapıştırmaya yarayan,üzeri minderli tahta alet
Sadır : Fide
Savuşmak : Geçmek,geçip gitmek
Seki : Yüksekçe oturmalık
Sokku : Yarma,bulgur yapılacak buğdayı , içinde tokmakla döğerek hazırlamakta kullanılan derin ,kazan şeklinde taş
Süğük : Dam başı
Sürgüç : Bulaşık bezi
Şelek : Sırtta taşınan yük
Şirden : Davar kursağı
Şirnemek : Şımarmak
Şişek : Altı ayla bir yaş arasındaki dişi koyun
Tataba : Kadın hizmetçi
Tatak : Pasak,kir,bulaşık
Tavatır : Çok
Tay : Eş iki taneden biri
Temek : Gübre atılan pencere
Tike : Genelde bir parça et anlamında kullanılan kelime
Tingi düşük olmak : Durgunluk
Tuman : Don(Giyecek)
Tump : İki tarla arasındaki sınır çizgisi
Türük : Çanta
Uruplağ : Ölçü birimi (1 teneke )
Utmak : Kumarda vb. oyunlarda kazanmak
Yarpuz : Nane
Yülümek : Saç,sakalı kesmek,traş etmek
Zebil : Bol bol bulunan,çok
Zırza : Kapı kilidi
Zibil : Çöp,atık
Zifir : Yağlı bulaşık
AĞARTI : Ayran, süt gibi içeceklerin tümü.
ALAÇIH : Yazın bağ, bahçe, bostan veya tarla kenarına kurulan ilkel kulübe.
ARSIHMAH : Utanmak
AYAR : Densiz, kendini bilmez, hal ve hareketleri uygun olmayan kişi.
BAZI : Halı dokuma tezgahında bulunan, aralarına dokuma ipi geçirilen ağaç silindir.
CARI : Atik, çabuk hareket eden
ÇOR : Hastalık
DUMMAH : Suyun içine dalmak
EVCUMAN : Evine düşkün kişi, tutumlu.
EVHAN : 1. Bünyesi zayıf kişi 2. Kalitesiz, kolayca zarar görebilecek, eğreti yapılmış eşya,mal.
FENİKMEK : Nefes nefese kalmak, iyice yorulmak
FİSKE : Koni biçiminde camsız aydınlatma aracı.
GALIN : Başlık parası
GATIH : Ayran
GEÇE : Taraf. Garşı geçe. Karşı taraf.
GIRHLIH : Keçi ve koyunların yününü kesmeye yarayan iri makas.
GIRHMAH : Keçi ve koyunların yününün kesilmesi
GÖZE : Oluksuz küçük su kaynağı.
HACAT : Alet, edevat
HEZAN : Toprak damlarda yük taşıyıcı ağaç kolon.
HOZAN : Ekeneği biçilmiş tarla.
İNEVU : İçine uğra konulan, deriden yapılma torba
KEYFENİ : Giralın denetimi ve evin yemek sorumluluğu olan hanım.
KİRTİKLİ : Kenarı girintili çıkıntılı olan şey.
KİS : Kepek. Senin saçında kis var.
MINIK : Köpek yavrusu
MİTİL : Kaplanmamış yorgan
NEHAS : Niye, neden
SALIHCI : Gelin evine giden düğün habercisi
SÜVE : Kapı kasası
ŞAPLAH : Avuç içi ile vurulan tokat
UĞRA : Ekmek yapılırken, hamurun açılması için yanına konulan un.
UĞRAH : 1. Çok uğranılan yer. 2. Felçli kişi.
YARMAK : Çalmak, hırsızlık yapmak.
YAVUNMAH : Yalvarmak
YEĞLİK : Hafif
YÖREP : Bayır, eğimli yer.





gülsen
gülsen's picture

Deniz gerçekten ellerine saglık. Okurken çok eskilere gittim dedemle ebemi hatırladım. Bana öyle geliyorki radyo repertuarı bayagı zenginleyecek. Aklına nerden geldiyse sagolasın.





güldenterazi
güldenterazi's picture

Merhaba Deniz can,payla$ímín icin tavatír tesekkürler. Kelime hazineme ekledim :)





ALLAHIN SIVASLISI
ALLAHIN SIVASLISI's picture

SENIN ISIN GUCUN YOKMU HEMII :))) NERDEN GELDI AKLINA . GERCEKTEN GUZEL OLMUS ELLERINE SAGLIK :)))





KADİR KILIC
KADİR KILIC's picture

denizim sen bunları nerden düsüyorsun genc nesil sin ama gecmisini arastırıyorsun teprikler yigenim hülya teyzen. BABANNEN DENMİ ÖGRENDİN DENİZ





sait.368
sait.368's picture

orjinal ve noltaljik olmuş eline saglık güzel paylaşım...+1 sana

--

уєиỉ нαуαтıи∂α вαşαяıℓαя
вαşαямαи ỉçỉи çσκ zαмαи αşıмı vαя
κỉмỉ тαşı∂ıℓαяѕα ỉиєя αуиєи
κσиυşтυ αуиєи κσиυş ∂υαуєи





FERHAT MUNZUR
FERHAT MUNZUR's picture

İ_S_Y_A_N_D_A__Y_Ü_R_E_K__Y_Ü_R_E_K_T_E__G_Ü_L__İ_Z_İ

Gagulcan= yengeç bende ekliyim dedim :)





SEYYAHOL
SEYYAHOL's picture

tesekkür ederİm bütün canlara





Sadık
Sadık's picture

yorumu eklerken hata ile iki kez işlem yapmışım.
özür dilerim.
Düzeltilmiş yorumum yukarıdadır.Y.S.Y.





Sadık
Sadık's picture

Merhaba
Kültürümüzün devamı ancak değerlerimize sahip çıkmakla olasıdır.
Geleneklerimize olduğu kadar yaşam biçimimiz de bu sahiplenmeye dahil...

Hele dilimiz...

İl'imiz,Bil'imiz,Dil'imiz.
Veya, El,Bel,Dil dersem, ne anlatmak istediğim daha netleşir inancındayım.

Yazıyı bizlerle paylaşan değerli arkadaşımızın zaten başlığı yazarken kullandığı imleçle belirttiği şaka havasına karşı çıkmak değil niyetim.
Köyümüzde kullandığımız haliyle şehre girişi "yasaklanan" -alma-elma konusu- konuşma biçimimizin bizden bir değer oluşu sahiplenmemiz gereken yanı. Unutmamak gerekir ki bazı sözcükler kullanım sırasında değişime de uğramaktadır. Bunlar anadilimizden de olsa başka dillerden de alınmış olsa. Örnek; Gazete, gaste.
Bizlerden sonra gelenlerin yanlış bilgilenmemesi adına bazı diyeceklerim olacak.

Annemin bir konuşmada kullandığı "çal köşe" ifadesindeki çal'ın, farsça dört demek olan cihar'ın bozulmuş hali olduğunu anladığımdan beri benzeri konularda bazan sözlük karıştırmayı alışkanlık ettim.

Adı geçen yazıda "Uruplağ" -Ölçü birimi (1 teneke )- karşılığı olacağını düşündüğüm kelime rub' veya rubu'nun karşısında "dörtte bir" yazmakta.Yine bir ölçü birimi ve arapça kelime, bizde urup veya urupla olarak belkide farklı bir ölçü miktarını veya osmanlı döneminde kullanılan ağırlık birimlerine göre bir değeri ifade etmekte.
Keza tevatür kelimesi için; bir haberin ağızdan ağıza yayılması açıklaması var.
Sebîl için; parasız dağıtılan su yazılı, Bilgi yayınevinin Osmanlıca / Türkçe sözlüğünde.
Alanım dışında sözler sarfetmek istemem ama, konu dil olunca dikkat çekmek istedim bazı konulara.

Tabelasında "Kültür" yazan derneklerin kulakları çınlasın.

Hoşçakalın.
Y.Sadık YILMAZTÜRK





SEYYAHOL
SEYYAHOL's picture

RADYODA SOHBET EDERKEN GÜLSEN ABLAMIN (TURNA) KULLANDIGI BiR DEYiMi PAYLAŞMAK iSTEDiM.

GILDIR GILDIR>>>>>> YUVARLANMAK
LAGLANMAK>>>>>>>>>> DALGA GEÇMEK :))





sinem
sinem's picture

●•ҳ̸Ҳ̸ҳ•» SiNeM «•ҳ̸Ҳ̸ҳ•●
DEniz abi YAzdigin iyi olmus sözlükler bölümü acilsin ve yazilsin diye düsünmüstük bi ara kaynagi yazmamissin abi haksizlik olmasin

--

ღ°•.♥.•°ღ ♥ღ°•.♥.•°ღ ♥ღ°•.♥.•°ღ ♥ღ°•.♥.•°ღ ♥





SEYYAHOL
SEYYAHOL's picture

EVET BU KELiMELERiN YARISI BABAANNEMDEN YARISIDA SANALDAN ALINMIŞTIR.ÇOĞUNLUK BABAANNEMDENDİR.İLGİLENENLERE DUYURULUR.





SEYYAHOL
SEYYAHOL's picture

TEŞİK>>>> YÜN EĞİRMEK





derya.
derya.'s picture

DANGİDİ .: DANGALAK :))





gülsen
gülsen's picture

HIRLIHOTİK:ÇOKFENASIN AZ DEGİLSİN DEMEK:)))





ALLAHIN SIVASLISI
ALLAHIN SIVASLISI's picture

OCAHLIK = dört tarafı kerpiçten yapılan ıcınde tandır dahı bulunmakta olan mutfak :))) gözunu sevdıgımın memleketı nelerı ogrettı bana..





SENAY
SENAY's picture

Bir de TELEFSEMEK var... :)çok yorulduğunda falan söyleniyor galiba yada terlediğinde...





gülsen
gülsen's picture

Fenikmek:Sabırsızlanmak
Fırlanmak:Gezmek
Şibelmek:Şımarmak