ANDRE Chenier, düşünceye sınır koymayan bir şairdi. Fransız İhtilali sırasında da görüşlerini açıkça dile getirdi, gerektiğinde sınırsızca eleştirdi. Düşünceleri, dönemine göre fazla `ileri' olduğu için anlaşılamadı, algılanamadı, tehlikeli bulundu ve idam edildi. O, bir düşünce suçlusuydu.
Babası Türkiye'de evlenmiş bir Fransız, annesi bir Yunanlıydı. Andre Chenier Galata'da doğmuş, büyümüştü. Ülkemizde çok az kişi tarafından tanınmış, şiirleri ve denemeleri çok az çevirilmiş, kolay bulunmamıştı.
Bir şiirinde "Andre Chenier'in başı Paris'te / göbeği İstanbul'da kesildi..." diyen Sunay Akın, bu düşünce adamını unutmadı ve Chenier'in Galata'da yaşadığı evde bir anma toplantısı düzenledi. Şair Oğuzhan Akay ve Tevfik Taş ile mimar Mete Göktuğ'un da katıldıkları toplantıda Chenier'den, Salah Birsel'den, Nazım Hikmet'ten, Cemal Süreya'dan, Orhan Veli'den şiirler okundu; düşünce özgürlüğü üzerine temenniler dile getirildi.
Şiirleriyle, yazılarıyla dünyayı aydınlatmak, etrafına ışık saçmak için uğraşan Chenier'e ait olduğu söylenen oda bugün yine etrafı aydınlatmak için kullanılıyor! Chenier'in St. Pierre Han'daki odası, on beş yıldır Salih Usta'nın elektrik atölyesi. Eski ve bakımsız ahşap kapı, tavandaki kartonpiyerler ve binanın dış cephesindeki tabela dışında burada eskiden bir şairin yaşamış olabileceğine dair bir iz yok. İçerisi araç gereçlerle, makinalarla dolu. Kendi değerlerimize sahip çıkmamaya alıştık ama, Fransızların da burasıyla ilgilenmemesi şaşırtıcı.
Chenier, giyotinle idam edilmeden önce hapiste "İambes" adlı şiirini ince yapraklara yazmış, sonra da bunları çamaşırlarıyla dışarı kaçırmıştı:
"Canlanır son ışık ve tatlı rüzgarlar gibi, / Gözümde güzel günler, / Dibinde giyotinin üflerim neyimi, / Deyip neylersin kader, / ....... / Düşünmeden kendimi, çürüyüp gideceğim, / Bu karanlık çukurda / Benim de kaderim bu! Orada bekleyeceğim, / Alışalım unutmaya"
Sunay Akın ise "Sürekli unutturulmak istenen bir toplumuz," diyor. "Oysa yaşadıklarımızdan ders almak ve yanlışlarımızı düzeltmek için yapmamız gereken birşey unutmamak."
Chenier, idam edilmeden önce, ölümünü görmek isteyen meraklı insanlara döner, başını iki elinin arasına alır ve son sözlerini şöyle bağırır: "Bunun içinde daha çok şey vardı!.."
GİYOTİN
Andre chenier'nin başı Paris'te
göbeği İstanbul'da kesildi
SUNAY AKIN
Düşünceye inen bıçak
Esra AKIN
ANDRE Chenier, düşünceye sınır koymayan bir şairdi. Fransız İhtilali sırasında da görüşlerini açıkça dile getirdi, gerektiğinde sınırsızca eleştirdi. Düşünceleri, dönemine göre fazla `ileri' olduğu için anlaşılamadı, algılanamadı, tehlikeli bulundu ve idam edildi. O, bir düşünce suçlusuydu.
Babası Türkiye'de evlenmiş bir Fransız, annesi bir Yunanlıydı. Andre Chenier Galata'da doğmuş, büyümüştü. Ülkemizde çok az kişi tarafından tanınmış, şiirleri ve denemeleri çok az çevirilmiş, kolay bulunmamıştı.
Bir şiirinde "Andre Chenier'in başı Paris'te / göbeği İstanbul'da kesildi..." diyen Sunay Akın, bu düşünce adamını unutmadı ve Chenier'in Galata'da yaşadığı evde bir anma toplantısı düzenledi. Şair Oğuzhan Akay ve Tevfik Taş ile mimar Mete Göktuğ'un da katıldıkları toplantıda Chenier'den, Salah Birsel'den, Nazım Hikmet'ten, Cemal Süreya'dan, Orhan Veli'den şiirler okundu; düşünce özgürlüğü üzerine temenniler dile getirildi.
Şiirleriyle, yazılarıyla dünyayı aydınlatmak, etrafına ışık saçmak için uğraşan Chenier'e ait olduğu söylenen oda bugün yine etrafı aydınlatmak için kullanılıyor! Chenier'in St. Pierre Han'daki odası, on beş yıldır Salih Usta'nın elektrik atölyesi. Eski ve bakımsız ahşap kapı, tavandaki kartonpiyerler ve binanın dış cephesindeki tabela dışında burada eskiden bir şairin yaşamış olabileceğine dair bir iz yok. İçerisi araç gereçlerle, makinalarla dolu. Kendi değerlerimize sahip çıkmamaya alıştık ama, Fransızların da burasıyla ilgilenmemesi şaşırtıcı.
Chenier, giyotinle idam edilmeden önce hapiste "İambes" adlı şiirini ince yapraklara yazmış, sonra da bunları çamaşırlarıyla dışarı kaçırmıştı:
"Canlanır son ışık ve tatlı rüzgarlar gibi, / Gözümde güzel günler, / Dibinde giyotinin üflerim neyimi, / Deyip neylersin kader, / ....... / Düşünmeden kendimi, çürüyüp gideceğim, / Bu karanlık çukurda / Benim de kaderim bu! Orada bekleyeceğim, / Alışalım unutmaya"
Sunay Akın ise "Sürekli unutturulmak istenen bir toplumuz," diyor. "Oysa yaşadıklarımızdan ders almak ve yanlışlarımızı düzeltmek için yapmamız gereken birşey unutmamak."
Chenier, idam edilmeden önce, ölümünü görmek isteyen meraklı insanlara döner, başını iki elinin arasına alır ve son sözlerini şöyle bağırır: "Bunun içinde daha çok şey vardı!.."
ALINTI YERİ:www.milliyet.com.tr